شرکت آینده سازان صنایع سبز ایرانیان (سهامی خاص)

     English  Azerbaijan  Armenia  Persian

رفع آلاینده های زیست محیطی صنایع (هوا)

images 1  images 3

 

مقدمه:

 از زمان برپایی آتش، آلودگی هوا با انسان بوده است ولی در دوران های مختلف به جنبه های متفاوتی از آلودگی اهمیت داده شده است. در مقیاس کوچک آلودگی های محلی که اثراتی از مزاحمت های ساده تا بیماری های خطرناک و دیر علاج را باعث می شوند مورد توجه می باشند و در حد جهانی مسائلی مثل تخریب لایه اوزن ، باران های اسیدی و گرمایش زمین مورد توجه و بحث است. منشاء آلودگیهای هوا در اوایل انقلاب صنعتی عمدتا صنایع و سوخت زغال سنگ بوده است و در قرن بیستم و بیست و یکم مسئولیت آلودگی هوا در شهرها با حمل و نقل درون شهری می باشد. سوخت های فسیلی در حمل و نقل و صنعت از یک طرف و فرایندهای صنعتی با مصرف مواد خام و محصولات تولیدی از طرف دیگر از عوامل عمده آلودگی های دست ساز می باشند. برآورد خسارات سالیانه آلودگی هوا در ایران نشان می دهد که خسارت مرگ و میر ناشی از آلودگی هوای شهری، سالانه 640 میلیون دلار معادل 5 هزار و یکصد میلیارد ریال یعنی 57/0 درصد از تولید ناخالص داخلی است. همچنین، نشانه های بیماری ناشی از آلودگی هوای شهری 520 میلیون دلار معادل 4 هزار و یکصد میلیارد ریال و 46/0 درصد از تولید ناخالص داخلی در سال است.

براساس گزارش بانک جهانی بیماری های ناشی از آلودگی هوای شهری نیز سالانه 260 میلیون دلار معادل 2 هزار و 100 میلیارد ریال و 023/0 درصد از تولید ناخالص ملی به اقتصاد ایران خسارت وارد می کند. از سوی دیگر هزینه آموزش در این زمینه 25 میلیون دلار معادل 200 میلیارد ریال و 02/0 درصد از تولید ناخالص داخلی و خسارات ناشی از آلودگی هوای شهری به مراکز تفریحی 50 میلیون دلار معادل 390 میلیارد ریال و 04/0 درصد تولید ناخالصی است. به گزارش ایسنا، این مطالعات همچنین نشان می دهد هزینه مرگ و میر ناشی از تاثیرات داخلی آلودگی هوا سالیانه 200 میلیون دلار آمریکا معادل یک هزار و 600 میلیارد ریال معادل 17/0درصد از تولید ناخالص داخلی است. همچنین بروز نشانه های بیماری تاثیرات داخلی آلودگی هوا 60 میلیون دلار معادل 500 میلیارد ریال و 06/0 درصد از تولید ناخالص داخلی در سال است. از سوی دیگر بیماریهای ناشی از تاثیرات داخلی آلودگی هوا سالانه 55 میلیون دلار معادل 430 میلیارد ریال و 05/5 درصد از تولید ناخالص داخلی به اقتصاد ایران خسارات وارد می کند.

براساس این گزارش در مجموع خسارات سالیانه آلودگی هوا در ایران یک هزار و 810 میلیون دلار معادل 14 هزار و 420 میلیارد ریال است که 6/1 درصد از تولید ناخالص داخلی را به خود اختصاص می دهد. در این متن مختصری از تاریخچه حوادث مهم آلودگی هوا، اثرات و استانداردهای آلاینده های مهم هوا مورد بحث قرار خواهند گرفت.

 اثرات مضر آلودگی هوا بر سلامت انسان، حیوان و گیاهان و همچنین تخریب مواد و آثار فرهنگی موضوع بررسی و مطالعات زیادی بوده است. طی چند دهه اخیر مساله باران های اسیدی لایه اوزن و گرمایش زمین و پیامدهای آن بر اکوسیستم و در نهایت انسان نیز مورد مطالعه و بحث دانشمندان قرار گرفته است. به قول A.V.Kneese در خصوص آلودگی هوا، تقریبا در همان وضعی هستیم که ماهی ها در آب آلوده از آنجا که عوامل زیادی در ارتباط بین آلودگی هوا و سلامت انسان موثرند اثبات اثرات آلودگی هوا بر سلامت انسان مشکل خواهد بود. با این حال اطلاعات زیادی وجود دارد که می توان به آنها استناد کرد. مطالعات اپیدمیولوژی در جریان حوادث ناگوار لندن، دونورا و غیره، مطالعات انجام شده در محیط های کار و مطالعات روی حیوانات آزمایشگاهی بسیاری از اثرات نامساعد آلودگی هوا بر سلامت انسان را به خوبی نشان داده است. البته در این موارد عمدتا غلظت های غیر معمول آلودگی مطرح بوده اند. در سالهای اخیر نیز مطالعاتی در بعضی از شهرهای بزرگ و آلوده انجام گرفته و به روابطی بین غلظت آلودگی به خصوص در مورد ذرات معلق و میزان مرگ و میر دست یافته اند.

               images 4   images

اثرات بهداشتی

عفونتهای حاد دستگاه تنفسی تحتانی:

شواهد محکمی مبنی بر افزایش خطر ابتلا به عفونتهای حاد دستگاه تنفسی تحتانی ( ALRI ) مخصوصا پنومونی ( ذات الریه ) در کودکی و طفولیت در اثر مواجهه با دود ناشی از سوخت بیومس وجود دارد. به طور کلی عفونتهای حاد دستگاه تنفسی تحتانی ( ALRI )، تنها مهمترین علت مرگ و میر در کودکان زیر 5 سال را نشان می دهد و علت اصلی مرگ و میر سالانه حداقل 2 میلیون نفر در این گروه سنی می باشد.

بیماری مزمن انسدادی ریه:

آلودگی هوا در محیطهای بسته به عنوان یک ریسک فاکتور برونشیتهای مزمن ( CB ) و بیماری مزمن انسدادی ریه ( COPD - انسداد تدریجی و نیمه کامل و برگشت پذیر مسیر جریان هوا ) در نظر گرفته می شود. ارتباط و همبستگی بین مواجهه با دوده بیومس و CB و COPD مخصوصا در زنان به اثبات رسیده است.

سرطان ریه:

دوده ناشی از زغال سنگ و بیومس حاوی مقادیر قابل توجهی از مواد سرطانزا ( مواد شیمیایی که به عنوان افزایش دهنده خطر ابتلا به سرطان شناخته شده اند  است. شواهد محکمی دال بر مواجهه زنان با دوده ناشی از سوختهای زغال سنگ در محیط خانه و افزایش خطر ابتلا به سرطان ریه وجود دارد. این مفهوم نشان دهنده مقادیر آلاینده ها با استفاده از بیومس نیست، بلکه حضور مواد سرطانزا در دوده بر وجود احتمالی خطر دلالت دارد.

سایر پیامدهای بهداشتی:

شواهد و مدارکی وجود دارد که آلودگی هوا در محیط های بسته در کشورهای در حال توسعه ، همچنین ممکن است سبب افزایش خطر سایر مشکلات مهم بهداشتی برای کودکان و بزرگسالان شود، اگر چه این شواهد در مراحل آزمایشی و مقدماتی بوده و براساس چند مطالعه موردی گزارش گردیده اند. این شواهد شامل موارد و حالاتی مثل :

وزن کم هنگام تولد و مرگ و میر قبل از تولد ( مرده زایی و مرگ و میرهای هفته اول زندگی)

  • آسم
  • درد گوش میانی ( عفونت گوش میانی ) و سایر عفونتهای حاد تنفسی فوقانی
  • توبرکلوزیس ( سل)
  • سرطان حلق ( گلو)
  • سرطان حنجره
  • کاتاراکت ( نابینایی)
  • بیماریهای قلبی و عروقی

industry  industry2

آلاینده های شیمیائی هوا

آلاینده‌ها بر حسب ترکیب شیمیایی‌شان ، به دو گروه آلی و معدنی تقسیم می‌شوند.

ترکیبات آلی حاوی کربن و هیدروژن هستند. برخی از ذرات آلی که بیش از سایر ذرات آلی در اتمسفر یافت می‌شوند، عبارتند از: فنلها ، اسیدهای آلی و الکلها.

معروفترین ذرات معدنی موجود در اتمسفر عبارتند از نیتراتها ، سولفاتها و فلزاتی مانند آهن ، سرب ، روی و وانادیم.

منابع آلاینده‌ها هوا دارای آلاینده‌های طبیعی نظیر هاگهای قارچها ، تخم گیاهان ، ذرات معلق نمک و دود و ذرات غبار حاصل از آتش جنگلها و فوران آتشفشانهاست. همچنین هوا حاوی گاز منوکسید کربن تولید شده به شکل طبیعی (CO) حاصل از تجزیه متان (CH4) و هیدروکربنها به شکل ترپنهای ناشی از درختان کاج ، سولفید هیدروژن (H2S) و متان (CH4) حاصل از تجزیه بی‌هوازی مواد آلی می‌باشد. 

منابع آلاینده‌ها را بطور کلی می‌توان در چهار گروه اصلی طبقه بندی کرد: شامل وسائط نقلیه موتوری ، وسائط نقلیه هوایی ، ترنها ، کشتی‌ها و هر نوع استفاده و یا تبخیر بنزین ، در بر گیرنده تامین انرژی و حرارت لازم برای مقاصد مسکونی ، تجاری و صنعتی ، نیروگاههای مولد برق که با نیروی بخار کار می‌کنند، مانند صنایع شیمیایی ، متالوژی ، تولید کاغذ و پالایشگاههای تصفیه نفت ، شامل زایدات ناشی از مصارف خانگی و تجاری ، زایدات زغال سنگ و خاکستر باقیمانده از سوزاندن بقایای کشاورزی.

هیدروکربنها

ترکیبات آلی که تنها دارای هیدروژن و کربن هستند، به نام هیدروکربن نام می‌گیرند که بطور کلی به دو گروه آلیفاتیک و آروماتیک تقسیم می‌شوند. 

هیدروکربنهای آلیفاتیک

گروه هیدروکربنهای آلیفاتیک شامل آلکانها ، آلکنها و آلکینها هستند. آلکانها عبارتند از: هیدروکربنهای اشباع شده که در واکنشهای فتوشیمیایی اتمسفر نقش ندارند. آلکنها که معمولا به نام اولفین‌ها خوانده می‌شوند، اشباع نشده هستند و در اتمسفر از لحاظ فتوشیمیایی تا حدودی فعال‌اند. این گروه در حضور نور خورشید با اکسید نیتروژن در غلظتهای زیاد واکنش نشان می‌دهند و آلاینده‌های ثانوی مانند پراکسی استیل نیترات (PAN) و ازن (O3) را بوجود می‌آورند. هیدروکربنهای آلیفاتیک تولید شده تا حدود (326mg/m3) برای سلامت انسان و جانوران خطرساز نیست. 

هیدروکربنهای آروماتیک

 هیدروکربنهای آروماتیک که از لحاظ بیوشیمیایی و بیولوژیکی فعال و برخی از آنها بالقوه سرطانزا هستند، یا از بنزن مشتق شده‌اند و یا به آن مربوط می‌شوند. افزایش میزان ابتلا به سرطان ریه در نواحی شهری به هیدروکربنهای چند هسته‌ای خارج شده از اگزوز اتومبیل‌ها نسبت داده شده است. بنزوپیرین ، سرطانزاترین هیدروکربنهاست. بنزاسفنانتریلین ، بنزوانتراسین و کریزین هم مواد سرطانزای ضعیف‌اند. 

منابع هیدروکربنها

میل‌لنگها و کاربراتورها ، بیشترین درصد آزادسازی هیدروکربنها را به خود اختصاص داده‌اند. تجهیزات سوزاننده مکمل که با کاتالیست کار می‌کنند، هیدروکربنها را آزاد کرده و منوکسید کربن را سوزانده و تولید CO2 و آب می‌نمایند. 

تکنولوژی کنترل هیدروکربنهای متصاعد شده از منابع ساکن تکنولوژی کنترل هیدروکربنهای متصاعد شده از منابع ساکن عبارتند از: خاکستر سازی ، جذب ، تراکم و جایگزین نمودن سایر مواد. 

فرآیند خاکسترسازی با دستگاههای سوزاننده مکمل و دستگاههای سوزاننده مکمل کاتالیستی صورت می‌گیرد. جذب سطحی توسط کربن فعال صورت می‌گیرد و جذب هیدروکربنها بوسیله یک محلول شوینده در برجهای سینی‌دار ، شوینده‌های جت و برجهای آکنه ، برجهای پاشنده و شوینده‌های ونتوری صورت می‌گیرد. 

منوکسید کربن

گاز منوکسید کربن ، بیرنگ ، بی‌مزه و بی‌بو است و در شرایط عادی از لحاظ شیمیایی بی‌اثر و طول عمر متوسط آن در اتمسفر حدود 2.5 ماه است. در حال حاضر مقدار منو اکسید کربن در اتمسفر بر روی اموال انسانی ، گیاهان و اشیا بی‌اثر یا کم‌اثر است. در غلظتهای زیاد منو کسید کربن ، به علت تمایل زیاد به جذب هموگلوبین می‌تواند در متابولیسم تنفسی انسان بطور جدی اختلال ایجاد نما‌ید. 

غلظت منوکسید کربن در نواحی متراکم شهری که ترافیک سنگین و حرکت خودروها کند است، به میزان قابل توجهی افزایش می‌یابد. منابع کربن ، منوکسید کربن طبیعی و انسانی هستند. طبق گزارش آزمایشگاه ملی آرگون ، در اثر اکسیداسیون گاز متان حاصل از مرگ گیاهان سالانه 13.2 میلیون تن CO وارد طبیعت می‌شود

آلودگی محیط های بسته

یکی ازعوامل آلودگی محیطهای بسته ترکیبات آلی فرار (vocها )می باشند. ترکیبات آلی فرار، مایعات یا جامداتی هستند که دارای کربن آلی؛ کربن متصل به کربن، هیدروژن، نیتروژن یا گوگرد بوده و با سرعت چشمگیری تبخیر می شوند. این ترکیبات بعد از ذرات معلق بیشترین فراوانی و تنوع نشر را دارا می باشند. voc ها طیف گسترده ای از ترکیبات آلی با نقطه جوش پایین تر از ۱۸۰°Cو یا فشار بخار بیشتر ازKpa ۰.۰۱ درC° ۲۵ را شامل می شوند. این گروه ترکیبات آلی از نظر اقتصادی اهمیت زیادی داشته و شامل چندین هزار ترکیب گوناگون است که بسیاری ازآنها به عنوان حلال استفاده می شوند. مقدار voc ها در هوای محیطهای بسته بخصوص ساختمانهای جدید به چندین برابر میزان آن در هوای آزاد می رسد. 

این تر کیبات از سه طریق میتوانند در داخل اماکن منتشر شوند :
- نفوذ هوای آلوده بیرونی (رفت وآمد خودروها، منابع آلوده کننده صنعتی، تجاری و خانگی..)
- فعالیتهای انسان (پخت وپز، سیستم گرمایش وسرمایش، انواع شوینده ها، سفید کننده ها، اسپری ها، حشره کشها و انواع چسبها...)
- مواد و مصالح ساختمانی و تجهیزات و لوازم موجود در ساختمان (وسایل چوبی،فرش ماشینی، لوازم الکترونیک ...)
در اینجا voc های شاخص که BTEX شناخته می شوند یعنی بنزن، تولوئن، اتیل بنزن و گزیلن موجود در هوای محیطهای بسته مورد بررسی قرار می گیرد.
▪ کاربرد و اهمیت BTEX :

کاربرد روزافزون ترکیبات BTEX در تولیدات تجاری وصنعتی باعث رها شدن این ترکیبات فرار در هوای بسته محیطهای مسکونی شده و آثار نامطلوبی بر سلامت انسان دارد.
▪ بنزن :
منبع اصلی آن در محیطهای بسته مصرف دخانیات، محلهای ذخیره انواع سوخت، رنگهای ساختمان، مجاورت پارکینگ یا محلهای مسکونی و رخنه گازهای خروجی از خودرو به داخل اماکن است. مقادیر کم بنزن موجب خواب آلودگی، سر گیجه و افزایش ضربان قلب و مجاورت طولانی با مقادیر زیاد بنزن منجر به سرطان خون می گردد.
▪ تولوئن:

این ترکیب با وجود فراریت کمتر نسبت به بنزن، دمای معمولی به اندازه کافی فشار بخار دارند که ازطریق تنفس وارد بدن می گردد. بیشترین مصرف آن در ایران در صنایع رنگسازی و چسب است. تولوئن سیستم عصبی بدن را تحت تاثیر قرار میدهد و مقادیر کم تا متوسط آن موجب خواب آلودگی، ضعف، کاهش حافظه، کوررنگی و . ..می شود.
▪ اتیل بنزن:
نزدیکی ساختمانها با محیطهای آلوده صنعتی یا مجاورت با بزرگراههای پرترافیک، مصرف محصولاتی که در تهیه آنها اتیل بنزن به کار رفته نظیر بنزین، چسب موکت، لاک الکل و انواع رنگها همچنین استفاده از فرش و موکت نو می تواند موجب ورود این ترکیب به محیطهای بسته و ورود آن به دستگاه تنفسی شود. وجود این ماده در هوا باعث سردرد، سوزش و التهاب چشمها وگلو و گرفتگی قفسه سینه می شود. اتیل بنزن می تواند ایجاد تومور کند.
▪ گزیلن (دی متیل بنزن ):
این ترکیب مخلوطی از سه ایزومر ارتو، متا و پارا دی متیل بنزن است. در حال حاضر مهمترین حلال مصرفی در صنایع رنگ سازی می باشد. تماس با بنزین، رنگ، پاک کننده ها و ضد زنگ و تنفس دود سیگار باعث افزایش غلظت آن در محیط های بسته و ورود آن به دستگاه تنفس می شود. گزیلن روی مغز اثر می گذارد و می تواند سبب سر گیجه، عدم هماهنگی ماهیچه ها، سر درد، آشفتگی و بهم خوردن تعادل گردد.

solvent-recovery-1    solvent recovery at gravure printing facility

سیستمهای بازیافت حلال

بیش از 80 سال تجربه طراحی ، مهندسی ، ساخت تجهیزات ، نصب و راه اندازی سیستمهای بازیابی در سراسر جهان  با استفاده از کربنها  و زئولیتهای  فعال جاذب(جذب کننده) برای بازیابی و کنترل انتشار VOC ؛ و  ایجاد امنیت کاری ، بهداشت محیط کار  و  جلوگیری  از هدر رفت میلیاردها دلار  سرمایه ملی (حلال)  و برگشت  آن به چرخه تولید و مصرف مجدد با استفاده از تکنولوژیهای پیچیده و ترکیبی.

hybrid system with carbon wheel

سیستمهای بازیافت ترکیبی(با استفاده از کربن مایع) :

تکنولوژی توسعه داده شده با استفاده از یک روند اختصاصی برای حذف هیدروکربن ها و VOC از گاز طبیعی و استخراج گاز متان قابل عرضه در بازار از سایتهای دفن زباله

بیشترین کاربردهای سیستمهای بازیابی :

  1. کارخانه های تولید باتریهای یون لیتیوم
  2. کارخانهای داروئی و داروسازی
  3. تولید کنندگان ملزومات بسته بندی(ماشین آلات چاپ ، بسته بندی از جمله: فلکسو - روتوگراوری و..)
  4. کارخانه های تولید رنگهای صنعتی و پوششهای دیواری
  5. کارخانه های تولید روغن موتور و روان کننده های صنعتی(گریس) و ...
  6. بازیافت حلال NMP در گاز خروجی از باتری یون لیتیوم
  7. کارخانه های تولید نوارهای مغناطیسی
  8. صنایع تبدیلی و تکمیلی(کارخانه های روغن کشی ، مواد غذائی و...) 
  9. صنایع شیمیائی و پتروشیمی 
  10. بازیافت متیل بنزین(TMB) از کارخانه های تولید پراکسید هیدروژن
 
1396.1

ریز آمار سایت


امروز:17
دیروز:110
ماه جاری:1122
ماه قبلی:3195
سال جاری:38079
سال قبل:23669
کل بازید:115792
روبات ها امروز:157

.در شبکه های اجتماعی به ما بپیوندید

 Twitter   

cloob telegram instagram google whatsapp 

حاضرین سایت

 103 مهمان حاضر

تماس سریع

لطفا اطلاعات را با دقت تکمیل نمایید.
*
*
*
*
Valid XHTML 1.0 Transitional W3C CSS Validation